Een streng dieet is niet vol te houden

Parool, dinsdag 20 januari 2004

Het lijkt te mooi om waar te zijn: afvallen door vooral vet, en geen koolhydraten, te eten. Het Atkins-dieet beleeft een revival in Amerika. Ook in Nederland bekeren steeds meer mensen, vooral in 'de dieetmaand' januari, zich tot dit dieet. Net als bij andere afslankmethodes woeden rond 'Atkins' heftige discussies tussen deskundigen en lijners.

Afvallen met dokter Phil, slank en fit met Montignac, alles over sapkuren. De etalage van de American Book Centre aan de Lange Poten in Den Haag spreekt de eerste week van januari duidelijke taal. Rechts de boeken van de 'stoppen met roken-goeroe' Alan Carr, links de literatuur over elk denkbare afslankmethode.

Bovenaan ligt New Diet van dr. Atkins, het dieet dat in Amerika en Engeland een revival beleeft. Al in de jaren zeventig verkocht Atkins vijftien miljoen exemplaren van Diet Revolution. Zijn New Diet Revolution haalde in de jaren negentig de tien miljoen en verdrong vorig jaar in Engeland Harry Potter van de top van de bestsellerslijsten. Atkins-ijs en Atkins-bier staan in de supermarktschappen.

In Nederland heeft de leer van Robert Atkins nog niet die status bereikt, wellicht omdat de vertalingen Dr. Atkins' nieuwe dieet revolutie en Een leven lang Atkins pas volgende maand na jaren in herdruk verschijnen. Toch bekeert een groeiend aantal Nederlanders zich tot zijn leer. Zeker in de maand januari, waarin sportscholen druk worden bezocht, de groepen van Weight Watchers een flinke aanwas beleven en het Voedingscentrum in Den Haag wordt bestormd met vragen over afslanken.

Kern van de Atkins-leer is dat voor een gezond en slank leven niet vetten, maar koolhydraten moeten worden beperkt. Geen aardappelen, rijst, pasta, brood, suiker en meelproducten meer op het menu, maar wel eieren, roomboter, vis, groenten, kaas, vlees en vis. Volgens Atkins stapt het lichaam, als het geen koolhydraten tot zich neemt, vanzelf over op vetverbranding. Volgers van het dieet beginnen met maximaal slechts twintig gram koolhydraten per dag, om te wennen. Men moet twee liter water per dag drinken en extra vitaminen slikken.

Voedingsdeskundigen zijn daarvan niet overtuigd. Vet en eiwit vullen veel meer dan koolhydraten, dus krijg je uiteindelijk minder calorieën binnen, is hun verklaring.

De meeste voedingsdeskundigen zijn uiterst kritisch; ze wijzen op het strenge regime dat volgens hen niet is vol te houden en op het ontbreken van wetenschappelijk onderzoek naar de langetermijneffecten van deze wijze van afvallen.

Het Voedingscentrum in Den Haag heeft voor Atkins, net als voor de meeste andere diëten, weinig goede woorden over.

Jaarlijks krijgt het Voedingscentrum zo'n vijftigduizend vragen over afvallen en diëten.

"Nu hebben veel mensen het weer over Atkins, een paar jaar geleden ging het over Montignac," zegt P. Schutte van het Voedingscentrum. "Het komt allemaal op hetzelfde neer: mensen zoeken hét ultieme wonderdieet. Iedereen valt van bijna elk dieet vanaf, omdat je bewuster op je voeding gaat letten. Maar op de lange termijn zijn de meeste diëten niet vol te houden. Bovendien kent Atkins veel verboden en daar zijn wij geen voorstander van. Mensen moeten niet anders eten maar hun totale levensstijl veranderen. Met wat meer discipline."

Intussen roeren de Atkins-adepten zich met lyrische verhalen, ook op internet. Een 42-jarige vrouw schrijft op een forum zielsgelukkig te zijn. "Ik heb alles geprobeerd, maar telkens als er vijftien kilo af was, kwam ik daarna twintig aan. Nu ben ik al een jaar twintig kilo lichter en ik voel me ontzettend goed. En: géén hongergevoel!"

De woede van veel lijners richt zich op de deskundigen, de wetenschappers en de diëtisten. "Mijn conclusie is dat de meeste wetenschappers de boeken niet eens gelezen hebben," schrijft een student. "Dat is een nogalonwetenschappelijke insteek. Het zal niet lang duren voordat iedereen door heeft dat we dertig jaar aan het lijntje gehouden zijn door dit soort 'onderzoekers' die fabeltjes lopen te verkondigen."

Niet alle deskundigen zijn negatief. Voedingsdeskundige Katinka Huiskamp was jarenlang sceptisch over Atkins, maar is daar deels op teruggekomen. Ze heeft in haar dieetadviesbureau te veel positieve voorbeelden gezien en gehoord, zegt ze, van mensen die door Atkins fors gewicht hebben verloren.

"Daar kan je niet aan voorbijgaan," aldus Huiskamp. "Deskundigen zeggen dat het Atkins-regime niet op de lange termijn is vol te houden, maar ik zie mensen die na anderhalf jaar gewoon sporten, heel actief zijn en zich heerlijk voelen."

Huiskamp denkt dat een bepaalde groep veel baat kan hebben bij het Atkins-dieet. "In ons moderne eetpatroon nemen we zo veel suikers, dat bij veel mensen de koolhydratenhuishouding volledig verstoord raakt. Dan val je niet meer af, ook niet met een vetloos dieet."

Huiskamp ziet Atkins vooral als een heilzame kuur om de stofwisseling rust te geven en te schonen van al die suikers. "Het zou goed zijn als er een iets mildere vorm wordt ontwikkeld, want het is een erg streng dieet. Het beperken van het eten van fruit is bijvoorbeeld zeer discutabel. Anderzijds: zoals veel mensen nu eten is helemaal niet gezond."